Datganiadau taleithiol i’r wasg

Digwyddiad yn yr Eisteddfod yn canolbwyntio ar dlodi plant

Mae gwirfoddolwyr yr eglwys yn camu mewn i ddarparu bwyd a chefnogaeth i deuluoedd mewn drafferthion wrth i doriadau ar wariant cyhoeddus effeithio ar dlodi plant.

Clywodd digwyddiad yn yr Eisteddfod Genedlaethol straeon am blant sy’n ei chael yn anodd gwneud eu gwaith cartref oherwydd na all eu teuluoedd fforddio cyfrifiadur neu fynediad i’r rhyngrwyd, sy’n mynd yn newynnog yn ystod y gwyliau a rhieni’n methu fforddio gwisgoedd ysgol.

Ond clywodd y gynulleidfa hefyd fod toriadau mewn cyllid hefyd yn bygwth canolfannau teuluoedd a gaiff eu rhedeg gan yr Eglwys yn rhai o ardaloedd mwyaf difreintiedig y wlad.

Amcangyfrifir fod 200,000 o blant yng Nghymru yn byw mewn tlodi heddiw, gyda thoriadau mewn budd-daliadau a gwario cyhoeddus ar wasanaethau teulu yn ychwanegu’n sylweddol at y broblem. Dywedodd Llywodraeth Cymru’n ddiweddar na fyddan nhw’n gallu cyrraedd eu targed o roi diwedd ar dlodi plant erbyn 2020.

Trefnwyd digwyddiad agored Magwraeth Dlawd? gan yr Eglwys yng Nghymru. Cyflwynodd Archesgob Cymru, John Davies, drafodaeth banel i dynnu sylw at y broblem gan roi cyfle i bobl archwilio beth ellir ei wneud i helpu’r rhai mewn angen.

Cafodd Dr Sally Holland, Comisiynydd Plant Cymru, ei chyfweld gan Andy John, Esgob Bangor, am ei gwaith ymchwil eleni ar dlodi plant.

Wedyn agorodd y drafodaeth i bobl sy’n ymwneud a phrosiectau i roi help uniongyrchol i deuluoedd mewn tlodi:

  • Disgrifiodd y Parchedig Catherine Haynes, cynghorydd plant yn Esgobaeth Mynwy, waith ei phlwyf yng nghanolfan Tŷ Price i sefydlu a rhedeg cynllun ‘newyn gwyliau’, gyda’r nod o ddarparu pecynnau cinio i blant mewn cynllun chwarae’r haf yn Nhrefynwy;
  • Siaradodd Leanne Evans am Ffydd mewn Teuluoedd, menter yn Esgobaeth Abertawe ac Aberhonddu i gefnogi teuluoedd mewn rhannau difreintiedig o Abertawe sydd dan fygythiad ar hyn o bryd oehrwydd toriadau mewn gwariant cyhoeddus;
  • Disgrifiodd Samantha Duggan o Plant Dewi, prosiect i blant yn cael ei redeg gan Esgobaeth Tyddewi, yn disgrifio’i gwaith yn helpu 109 o rieni ifanc dros y flwyddyn ddiwethaf, gan gynnwys cynllu‘Bwndel Babanod’  i ddarparau hanfodion ar gyfer babanod;
  • Siaradodd Sian Cheeseman, hefyd o Plant Dewi am ei gwaith gyda chanolfan deulu Tŷ Mair ym Mhorth Tywyn sy’n cynnwys clwb bwyd a hyfforddiant sgiliau.

(l-r) Revd Catherine Haines, Samantha Duggan, Archbishop John, Sally Holland, Bishop Andy, Leanne Evans and Sian Cheeseman

Dywed yr Archesgob John, “Mae Tlodi Plentyndod yn broblem y mae’r Eglwys yn ddifrifol o ymwybodol ohoni oherwydd gwaith ein canolfannau teuluol, prosiectau cymunedol, banciau bwyd, cynlluniau newyn yn ystod gwyliau a’n cydweithio gyda Chymdeithas y Plant. Rydym yn gweld drosom ein hunain sut y mae tlodi’n effeithio ar blant ledled Cymru a sut y mae’r galw am y gwasanaethau hyn yn dal i dyfu. Ofnwn fod plentyndod llawer o blant yng Nghymru’n cael ei niweidio gan dlodi – ‘magwraeth dlawd’. Croesawn y cyfle hwn i dynnu sylw at ein pryderon a helpu i ysbrydoli gwaith y Comisiynydd Plant eleni ar dlodi plant.”

Dywed y Comisiynydd Plant, Dr Sally Holland, “Heb amheuaeth, tlodi plant yw’r her fwysaf sy’n wynebu Llywodraeth Cymru heddiw. Gwyddom faint y broblem, a gwyddom fod y teuluoedd hynny yn y sefyllfaoedd mwyaf bregus angen mwy o gymorth.

“Mae eglwysi’n gwneud gwaith pwysig i gefnogi teuluoedd sy’n byw mewn tlodi, gan gynnwys banciau bwyd, a threfnu pecynnau cinio am ddim i blant mewn clybiau gwyliau dros yr haf i gymryd lle eu prydau ysgol am ddim a sicrhau na fyddan nhw’n newynu. Mae’r rhain yn rhai enghreifftiau o fentrau a all wneud gwir wahaniaeth i’r teuluoedd mwyaf bregus.

“Eleni, bydd fy swyddfa yn cyfarfod plant, rhieni a gweithwyr proffesiynol o bob rhan o Gymru i glywed beth maen nhw’n ei feddwl sydd angen newid, a pha gefnogaeth ychwanegol maen nhw ei angen. Byddwn wedyn yn argymell camau pendant y gall Llywodraeth Cymru ac awdurdodau lleol eu cymryd i leihau effaith tlodi at y plant mwyaf bregus a’u teuluoedd.”

Bydd y digwyddiad, sy’n agored i bawb ac yn ddi-dâl, yn gorffen mewn pryd i adael amser ar gyfer cwestiynau a sylwadau i’r siaradwyr gan y gynulleidfa.