Datganiadau taleithiol i’r wasg

Ethol esgob newydd Tyddewi

Gwnaed hanes heddiw wrth i’r Eglwys yng Nghymru ethol ei hesgob benywaidd cyntaf.

Etholwyd y Canon Joanna Penberthy yn 129ain Esgob Tyddewi ar ôl sicrhau pleidlais gyda’r mwyafrif gofynnol o ddau draean gan aelodau’r Coleg Etholiadol a fu’n cwrdd tu ôl i ddrysau dan glo yng Nghadeirlan Tyddewi ers bore dydd Mawrth.

Gwnaed y cyhoeddiad gan Archesgob Cymru wrth ddrws y Gorllewin ddydd Mercher am 1pm.

Roedd y Canon Joanna, 56, yn un o’r menywod cyntaf i gael ei hordeinio yn offeiriad yng Nghymru yn 1997 ac mae ar hyn o bryd yn Rheithor Glan Ithon, yn Esgobaeth Abertawe ac Aberhonddu yn Llandrindod.

Dywedodd yr Archesgob, Dr Morgan, “Mae hon yn foment hanesyddol i’r Eglwys yng Nghymru gan na fu’n bosibl ethol menyw yn esgob hyd yma. Ond yr hyn sy’n wirioneddol bwysig ei danlinellu yw na chafodd Joanna ei hethol oherwydd ei bod yn fenyw ond oherwydd y barnwyd mai hi y oedd y person gorau i fod yn esgob. Mae ganddi ddoniau sylweddol – mae’n bregethwr a chyfathrebwr ardderchog, gall gysylltu â phob rhan o’r gymuned, mae’n offeiriad cynnes, carismatig a gofalgar a rhywun sy’n llawn llawenydd.

“Mae Joanna’n adnabod yr esgobaeth hon – bu’n gweithio yma am 11 mlynedd a bu’n Ganon y gadeirlan hon felly mae ar dir cyfarwydd. Mae hefyd wedi gweithio yn esgobaethau Llandaf a Llanelwy a bu’n swyddog efengylaidd Taleithiol felly mae’n adnabod y dalaith yn dda iawn. Bu hefyd yn gwasanaethu yn esgobaeth Caerfaddon a Wells felly mae ganddi’r profiad hwnnw hefyd. Mae esgobaeth Llanelwy yn ffodus tu hwnt i’w chael fel ei hesgob nesaf a byddaf wrth fy modd i’w chysegru.”

Dywedodd y Canon Jo, “Rwy’n teimlo’n ostyngedig iawn am yr ymddiriedaeth a roddwyd ynof, ac mae’n anrhydedd a braint enfawr. Rwy’n edrych ymlaen yn fawr iawn at ddychwelyd i Dyddewi gydag Adrian a gwasanaethu pobl Dduw fel eu Hesgob. Fel y fenyw gyntaf i gael ei hethol yn esgob yn yr Eglwys yng Nghymru, gobeithiaf y bydd fy ngweinidogaeth yn ddatganiad o’n galwad cyffredin i fyw yr Iesu.”

Bydd y Canon Jo yn Ddarpar Esgob nes y caiff yr apwyntiad ei gadarnhau’n ffurfiol gan yr Archesgob mewn gwasanaeth Synod Sanctaidd ar 30 Tachwedd. Caiff wedyn ei chysegru fel esgob yng Nghadeirlan Llandaf – sedd Archesgob Cymru ar hyn o bryd – ar 21 Ionawr a’i gorseddu yng Nghadeirlan Tyddewi ar 11 Chwefror.

Mae’r Canon Jo yn briod ag Adrian.

Electoral college, St Davids CathedalMae’r etholiad yn dilyn ymddeoliad Wyn Evans, a wasanaethodd fel Esgob Tyddewi am wyth mlynedd. Mae esgobaeth Tyddewi yn cynnwys Sir Benfro, Sir Gaerfyrddin a Cheredigion.

Mae’r Coleg Etholiadol yn cynnwys cynrychiolwyr o bob un o chwe esgobaeth Cymru. Caiff yr esgobaeth “gartref” ei chynrychioli gan chwech o leygwyr a chwech o glerigwyr, a chaiff y pum esgobaeth arall eu cynrychioli gan dri o leygwyr a thri o glerigwyr yr un, ynghyd â’r pum Esgob arall.

Mae ei drafodaethau yn gyfrinachol. Caiff ymgeiswyr ar gyfer etholiad eu henwebu yn y cyfarfod, eu trafod a chynhelir pleidlais. Caiff unrhyw ymgeisydd sy’n derbyn dau-draean pleidleisiau’r rhai sy’n bresennol eu datgan yn Ddarpar Esgob.

Atodir ffotograff o’r Canon Jo Penberthy.

Gellir gweld ffilm o’r cyhoeddiad yma.