Datganiadau taleithiol i’r wasg

Cadeirlan yn nodi 50 mlynedd ers dad-droseddoli cyfunrywioldeb

Ymunodd gwleidyddion, heddlu lleol a chynrychiolwyr cynghorau gydag aelodau cymuned LGBTQIA+ Gogledd Cymru yng Nghadeirlan Llanelwy i nodi 50fed Pen-blwydd Dad-droseddoli Cyfunrywioldeb.

Roedd y digwyddiad, dan y teitl Dod Allan o’r Cysgodion, yn ystyried effaith y gyfraith honno, cofio rhai a ddioddefodd oherwydd eu rhywioldeb a rhannu gobeithion ar gyfer y dyfodol.

Croesawodd yr Hybarch Nigel Williams, Deon y Gadeirlan, siaradwyr i ystyried a dathlu’r rhai a ymladdodd dros newid yn y gyfraith a chofio am y rhai y cafodd eu bywydau eu handwyo.

Ymysg y rhai’n cymryd rhan oedd Hannah Blythyn, Aelod Cynulliad Delyn (Llafur, ar y chwith yn y llun). Dywedodd: “Mae’n fraint cymryd rhan mewn digwyddiad sydd â hanes a gobaith yn greiddiol iddo ac rwy’n falch fod digwyddiad o’r fath yn cael ei gynnal yn y Gogledd.

“Mae gosodiad unigryw Cadeirlan Llanelwy yn gyfle gwych i adlewyrchu ar y gorffennol a chofio pa mor bell y daethom ar hawliau a derbyniad LGBT ond hefyd i osod llwybr tuag at ddyfodol mwy cyfartal, cyfiawn a thecach.”

Roedd y siaradwyr eraill yn cynnwys:

  • Andrew White, Stonewall Cymru
  • Adam Price AC Plaid Cymru
  • Parch Sarah Hildreth-Osborn (Caplan LGBTQIA+) ac aelodau Bwrdd Agored (cynulliad misol ar gyfer y gymuned LGBTQIA+ , teuluoedd, ffrindiau a chefnogwyr).

Trefnwyd y digwyddiad, ar 19 Hydref, gan aelodau o Fwrdd Crwn Llanrwst a gaiff ei arwain gan gaplan LGBTQIA+ , y Parch Sarah Hildreth-Osborn.  Dywedodd: “Roeddem yn teimlo’n gryf iawn ein bod eisiau cofio’r ddeddfwriaeth hanesyddol hon a sut y newidiodd fywyd cynifer o bobl.

“Mae cynnal y digwyddiad yng Nghadeirlan Llanelwy yn arwydd fod yr eglwys yn cydnabod y poen a achosodd gwneud cyfunrywioldeb yn drosedd i gynifer a faint a ddioddefodd aelodau’r gymuned hoyw am fod yn nhw eu hunain y – y person y creodd Duw nhw i fod.

“Mae’r thema, Dod Allan o’r Cysgodion, yn ein hatgoffa fod bywyd i lawer o bobl LGBTQIA+ yn dal i fod yn anodd gyda gwahaniaethu, homoffobia a gelyniaeth yn parhau.”

Derbyniodd Deddf Troseddau Rhywiol 1967 Ganiatâd Brenhinol ar 27 Gorffennaf, 50 mlynedd yn ôl. Ni wnaeth y Ddeddf gyfreithloni rhyw hoyw, ond cyflwyno eithriad rhag erlyn i ddynion dros 21 oed yn cael rhyw yn breifat. Roedd yn 2001, ar ôl colli achos yn y Llys Iawnderau Dynol Ewropeaidd, cyn i’r Llywodraeth Lafur ar y pryd gael ei gorfodi i ddiddymu deddfau oedd yn gwneud gweithredoedd cyfunrywiol yn drosedd.”