Datganiadau taleithiol i’r wasg

Hanesydd teledu yn dweud stori mhatriarch y Tuduriaid a noddwraig yr eglwys

Bydd hanesydd enwog sy’n arbenigo yn oes y Tuduriaid yn dod ag un o fenywod mwyaf hynod, dylanwadol a phwysig y wlad yn fyw mewn digwyddiad arbennig yn Wrecsam ym mis Gorffennaf.

Bydd Dr David Starkey yn dweud hanes yr Arglwyddes Margaret Beaufort, mam Brenin Harri’r VII a noddwraig dybiedig Eglwys San Silyn Wrecsam ac eglwysi eraill yng Ngresffordd, Holt, yr Wyddgrug a Threffynnon.

Caiff yr elw o’r digwyddiad yn Eglwys San Silyn ar 6 Gorffennaf ei rannu rhwng yr eglwys a’r Gronfa Gelf, elusen genedlaethol sy’n gwneud cyfraniadau i brynu celfweithiau ar gyfer y genedl.

Dywedodd Vanessa Graham-Palmer, cadeirydd Cangen Clwyd y Gronfa Gelf, sy’n trefnu’r digwyddiad “Mae’r Gronfa Gelf yn falch iawn i groesawu Dr Starkey i Wrecsam i ddweud hanes y fenyw garismatig hon. Goroesodd bedwar gŵr, dywedir iddi dalu am adfer nifer o eglwysi yng ngogledd ddwyrain Cymru a llwyddodd i gadw ei mab, Harri Tudur, yn ddiogel i sicrhau gorsedd Lloegr a Chymru ar ôl i Ryfel y Rhosod ddod i ben gyda Brwydr Bosworth.

Mae’n ffigur hynod sy’n dod â lliw, swyn, dirgelwch a llurgunio i’r rhan hon o Gymru, yn arbennig yn yr un flwyddyn â ‘Blwyddyn Chwedlau’ Croeso Cymru.

Mae Dr Starkey yn un o haneswyr mwyaf diddorol, darlledwyr cynhennus a siaradwyr difyr Prydain. Mae wedi ysgrifennu a chyflwyno rhaglenni teledu megis Monarchy, The Six Wives of Henry VIII a The Churchills ar Sianel 4. Mae’n adnabyddus am ei waith academaidd ar y Tuduriaid ar ôl ysgrifennu llyfrau ar Harri VIII a’r Frenhiniaeth.

Mae Tŵr Eglwys San Silyn yn un o Saith Rhyfeddod Cymru a disgrifiwyd yr adeilad fel ‘Eglwys Plwyf ganoloesol fwyaf Cymru’. Mae craidd yr eglwys yn dyddio o’r 14eg ganrif a chafodd ei hailfodelu’n helaeth yn rhan olaf y 15fed ganrif, efallai gan yr Arglwyddes Margaret Beaufort a’i gŵr ar y pryd sef Thomas, Arglwydd Stanley: caiff y ddau eu darlunio ar y corbelau’r naill ochr a’r llall o fwa’r gangell.

Rhoddir darlith Dr Starkey ar yr Arglwyddes Margaret Beaufort ddydd Iau 6 Gorffennaf yn Eglwys San Silyn, Wrecsam. Bydd derbyniad gwin am 6.30pm a bydd y ddarlith yn cychwyn am 7pm. Mae tocynnau (sy’n cynnwys glasiaid o win a danteithion ysgafn) yn costio £35 ac maent ar gael o Eglwys Plwyf San Silyn (drwy alw yno), Canolfan Croeso Wrecsam (tic@wrexham.gov.uk/ 01978 292015) a’r Gronfa Gelf (clwyd@artfund.org.uk).