Datganiadau taleithiol i’r wasg

Eglwysi i sefydlu prosiectau newydd cyfeillgar i dementia

Mae pum grŵp o eglwysi yng Ngogledd a Chanolbarth Cymru wedi sicrhau cyllid i ddatblygu prosiectau cymunedol cyfeillgar i dementia a gweithio tuag at ddod yn “gyfeillgar i dementia”.

Daw’r cyllid o Gyfrif Cyflymu Effaith (IAA)* Prifysgol Bangor ac fe’i dyfarnwyd i’r Athro Bob Woods a’r Parch Bob Friedrich. Mae’n dilyn cynhadledd ym Mhafiliwn Llangollen lle daeth 78 o gynrychiolwyr o eglwysi Cymru ynghyd i glywed sut i greu Eglwysi Cyfeillgar i Dementia.

Seiliwyd y Gynhadledd, a drefnwyd gan Esgobaeth Llanelwy ac sydd ar agor i Esgobaeth Bangor, ar waith Bob Freidrich, offeiriad Anglicanaidd wedi ymddeol sy’n astudio dementia ac ysbrydolrwydd, ac yn neilltuol ddatblygiad eglwysi cyfeillgar i dementia.

Mae Bob, myfyriwr PhD ym Mhrifysgol Bangor, wedi dewis croestoriad o eglwysi a grwpiau o eglwysi, a elwir yn Ardaloedd Cenhadaeth neu Weinidogaeth yn seiliedig ar eu natur drefol a gwledig a’u syniadau dechreuol.

Datblygwyd y pum prosiect newydd yn Eglwys Santes Fair, y Waun yn Ardal Cenhadaeth Offa; Ardal Cenhadaeth y Gororau; Ardal Cenhadaeth Cedewain; Ardal Cenhadaeth Pool; ac Ardal Weinidogaeth Bro Cyfeiliog a Mawddach.

Dywedodd Bob: “Yn fy ymchwil gwelais fod y gwaith yn Lloegr ar greu cymunedau cyfeillgar i dementia yn ymestyn i ddatblygu eglwysi cyfeillgar i dementia. Gofynnodd yr Esgob Gregory Cameron a’r Esgob Andy John i fi helpu i ddod â hyn ymhellach i Gymru.

“Mae hwn yn gyfle gwych i weithio gydag eglwysi i’w helpu i gynnig prosiectau penodol fydd yn diwallu anghenion eu cymuned leol tra deuant yn gyfeillgar i dementia.

“Gallai hyn gynnwys gweithgareddau megis caffes atgofion, gwasanaethau addoli hygyrch i dementia, sesiynau gwybodaeth cyhoeddus, ymweld â chartrefi gofal preswyl a rhoi cefnogaeth i ofalwyr.

“Byddaf yn edrych ar sut i gefnogi’r eglwysi hyn wrth iddynt sefydlu eu prosiectau, gan rannu arfer da, cynnig adnoddau ac asesu effaith eu gwaith.”

Yn cynorthwyo Bob wrth weithio gyda’r pum eglwys a’r Ardaloedd Cenhadaeth/Gweinidogaeth fydd Chris Roberts o Rhuddlan, a gafodd ddiagnosis o dementia dair blynedd yn ôl pan oedd yn hanner cant. Rhoddwyd sylw iddo ef a’i wraig, Jayne Goodrick, ar raglen Panorama ar y BBC yn ddiweddar, pan fu camerâu teledu yn dilyn eu bywyd. Mae’r ddau’n awr yn teithio o amgylch y byd yn siarad am fyw gyda dementia.

Roedd Chris a Joan ymysg y siaradwyr ym Mhafiliwn Llangollen. Dywedodd Chris wrth y gynulleidfa: “Efallai fod i wedi cael dementia, ond dyw e ddim wedi fy nghael i.”

Cynhelir caffes atgofion mewn eglwysi yn y Gogledd, yn cynnwys yn y Fflint a Wrecsam. Fflint oedd y dref gyntaf yng Ngogledd Cymru i ennill dynodiad “Gweithio i Ddod yn Gyfeillgar i Dementia”Cymdeithas Alzheiemer. Mae Esgobaeth Llanelwy yn cynnig hyfforddiant i’w holl eglwysi i’w hannog i ennill y dynodiad ac yn anelu i ddod yn “Esgobaeth Cyfeillgar i Dementia?”.

Dywedodd Sarah Wheat, Swyddog Ymgysylltu Esgobaeth Llanelwy: “Gall eglwysi fod yn osodiadau pwysig i roi cefnogaeth gyfeillgar i dementia. Mae’r adeiladau, y gwasanaethau, yr emynau yn aml yn dal i fod yn gyfarwydd i bobl gyda dementia a, gyda chefnogaeth gwirfoddolwyr, gallant roi gofodau a chyfleusterau gwerthfawr tu hwnt.”

I gael mwy o wybodaeth am Eglwysi Cyfeillgar i Dementia, cysylltwch â Sarah Wheat ar sarahwheat@churchinwales.org.uk neu Bob Friedrich yn bobfriedrich1@gmail.com.

Nodiadau i’r golygydd

* Daw’r cyllid ar gyfer y pum prosiect cymunedau cyfeillgar i dementia o Gyfrif Cyflymu Effaith (IAA) ESRC Prifysgol Bangor ar gyfer Cymrodoriaeth PhDAllgymorth Cymunedol IAA.